Cách gấp đông tây nam bắc bằng giấy: 6 bước và 5 trò chơi

Chỉ bằng một tờ giấy vuông gấp lại, bốn ngón tay luồn vào bốn túi rồi mở ra khép vào, thế hệ học trò nào cũng từng mê trò đông tây nam bắc. Món đồ chơi này không cần pin, không cần màn hình, lại có thể biến thành trò đoán vui, trò ôn bài hay cách chia việc nhà.

Bài viết hướng dẫn cách gấp đông tây nam bắc qua 6 bước có hình minh họa, cách ghi số và lời nhắn, luật chơi quen thuộc cùng 5 ý tưởng để bố mẹ và thầy cô dùng trò chơi này với trẻ.

Đông tây nam bắc là trò chơi gì?

Đây là một mẫu gấp giấy thuộc nghệ thuật origami, gồm bốn túi giấy điều khiển bằng ngón cái và ngón trỏ của hai bàn tay. Mặt ngoài có bốn ô, thường ghi bốn hướng hoặc tô bốn màu; mặt trong có tám ô số, dưới mỗi ô giấu một lời nhắn.

Trò chơi này có mặt ở rất nhiều nước. Trong tiếng Anh nó được gọi là paper fortune teller hoặc cootie catcher. Ở Việt Nam, vì bốn túi giấy mở theo bốn phía nên trẻ con quen gọi là đông tây nam bắc.

Chuẩn bị gì để gấp đông tây nam bắc?

• Một tờ giấy vuông cạnh 15–21 cm. Giấy in A4, giấy vở hay giấy thủ công đều dùng được.
• Kéo để cắt giấy thành hình vuông.
• Bút bi, bút màu hoặc sáp màu để ghi số và trang trí.

Cách cắt hình vuông từ giấy A4

Đặt tờ A4 theo chiều dọc. Kéo góc trên bên trái sang sát cạnh phải sao cho cạnh trên của tờ giấy nằm trùng lên cạnh phải, rồi miết nếp chéo. Phần giấy hình chữ nhật thừa ở phía dưới được cắt bỏ. Mở ra, bạn có một hình vuông cạnh 21 cm và sẵn luôn một nếp chéo.

Cách gấp đông tây nam bắc qua 6 bước

• Bước 1: Gấp tờ giấy vuông theo hai đường chéo rồi mở ra. Điểm hai nếp cắt nhau là tâm tờ giấy.
• Bước 2: Gấp lần lượt bốn góc vào đúng tâm. Bạn được một hình vuông nhỏ hơn với bốn nắp tam giác.
• Bước 3: Lật mặt sau lên. Gấp bốn góc của hình vuông này vào tâm thêm một lần nữa.
• Bước 4: Lúc này mặt trên có bốn nắp tam giác, mỗi nắp gồm hai ô nhỏ. Viết các số từ 1 đến 8 lên tám ô. Lật từng nắp lên và viết một lời nhắn bên dưới mỗi số.
• Bước 5: Lật lại mặt kia, nơi có bốn ô vuông. Viết Đông, Tây, Nam, Bắc lên bốn ô hoặc tô mỗi ô một màu.
• Bước 6: Gấp đôi món đồ chơi sao cho bốn ô vuông nằm bên ngoài. Luồn ngón cái và ngón trỏ của hai tay vào bốn túi phía dưới, đẩy chụm bốn đầu lại. Mở tay theo chiều ngang rồi chiều dọc để thấy các ô số hiện ra.

Nếu luồn tay vào mà chưa mở được, hãy gấp đôi theo cả hai chiều ngang và dọc vài lần cho các nếp mềm ra.

Luật chơi đông tây nam bắc quen thuộc

• Người chơi chọn một hướng và một con số, ví dụ “Đông 5”.
• Người cầm mở ra khép vào luân phiên theo chiều ngang, chiều dọc đúng 5 lần.
• Ở lần mở cuối, người chơi chọn một trong bốn số đang hiện ra.
• Người cầm lật nắp có số đó và đọc to lời nhắn bên dưới.

Có nơi chơi theo cách khác: đánh vần tên màu hoặc tên hướng, mỗi chữ cái là một lần mở. Không có luật nào là “chuẩn” duy nhất, trẻ hoàn toàn có thể tự đặt luật riêng cho nhóm bạn.

5 ý tưởng lời nhắn để trò chơi vui hơn

• Thử thách vận động: nhảy lò cò 5 cái, đứng một chân đếm đến 10, làm mặt hề, hát một câu.
• Việc nhà vui: tưới cây, xếp dép, lau bàn ăn. Đây là cách nhẹ nhàng để dạy con làm việc nhà mà không cần nhắc nhiều.
• Ôn bài: mỗi ô là một phép tính, một từ tiếng Anh hoặc một câu hỏi khoa học; mở ô nào trả lời ô đó.
• Lời khen và lời chúc: “Bạn có nụ cười rất đẹp”, “Hôm nay bạn sẽ gặp điều vui”.
• Hôm nay làm gì: đọc sách, vẽ tranh, đi dạo, nấu ăn cùng mẹ. Cả nhà theo kết quả mở được.

Tránh những lời nhắn mang tính trêu chọc ngoại hình hay bói toán tiêu cực. Trò chơi vui nhất khi ai mở ra cũng nhận được một điều dễ chịu hoặc một thử thách vừa sức.

Gợi ý 8 lời nhắn mẫu theo từng chủ đề

Chủ đề vận động cho buổi chiều ở nhà

• Nhảy tại chỗ 10 cái.
• Đi như chim cánh cụt từ phòng khách ra bếp.
• Giữ thăng bằng một chân trong 10 giây.
• Ôm một người trong nhà thật chặt.
• Vỗ tay theo nhịp một bài hát con thích.
• Chạm tay vào ba đồ vật màu xanh.
• Kể tên năm con vật trong 10 giây.
• Uống một cốc nước rồi mời cả nhà cùng uống.

Chủ đề ôn bài cho học sinh tiểu học

Thay mỗi lời nhắn bằng một câu hỏi: 7 × 8 bằng bao nhiêu, “quả táo” tiếng Anh là gì, một tuần có mấy ngày, kể tên ba loài cây trong sân trường. Bạn có thể làm nhiều chiếc theo từng môn, ghi tên môn ở mặt ngoài để con tự chọn. Trẻ thường hào hứng hơn hẳn so với việc trả lời câu hỏi trên giấy kiểm tra, vì con được cầm, được mở và được “ra đề” cho bố mẹ.

Mẹo gấp đông tây nam bắc đẹp và bền

• Cắt giấy thật vuông. Chỉ lệch vài milimet là bốn góc không gặp nhau ở tâm.
• Miết kỹ từng nếp bằng móng tay hoặc cán bút.
• Dùng giấy 70–100 g/m². Giấy quá dày khó gấp hai lớp góc chồng nhau, giấy quá mỏng thì túi nhanh rách.
• Viết chữ và trang trí trước khi luồn tay vào để nét chữ không bị méo.
• Tô bốn màu khác nhau cho bốn ô ngoài để bé chưa biết chữ cũng chơi được.

Lỗi thường gặp và cách sửa

• Bốn góc không khít ở tâm: giấy chưa vuông, hoặc nếp chéo ở bước 1 bị lệch. Hãy gấp lại bằng tờ khác.
• Túi quá chật, không luồn được ngón tay: tờ giấy quá nhỏ. Người lớn nên dùng giấy cạnh 21 cm.
• Mở ra không thấy số: bạn đã viết số ở nhầm mặt. Số phải nằm ở mặt có bốn nắp tam giác.
• Rách ở tâm: do mở quá mạnh tay. Dán một mẩu băng keo trong nhỏ ở tâm mặt trong để gia cố.

Lợi ích của trò chơi gấp giấy với trẻ

Gấp và chơi đông tây nam bắc giúp trẻ luyện sự khéo léo của ngón tay, nhận biết hình vuông, hình tam giác, đường chéo và khái niệm đối xứng. Khi tự nghĩ lời nhắn, con còn tập viết, tập diễn đạt và biết nghĩ cho cảm xúc của người chơi cùng.

Kéo là dụng cụ duy nhất cần lưu ý: hãy cho bé dùng kéo đầu tròn và ngồi cắt tại bàn. Nếu con mê gấp giấy, bạn có thể thử tiếp cách gấp máy bay giấy, gấp thuyền giấy hoặc gấp hạc giấy.

Khi bố mẹ bận, ai chơi cùng con?

Trò chơi nào cũng vui hơn khi có người chơi cùng. Những hôm bố mẹ có việc, bạn có thể đặt dịch vụ trông trẻ trên app Ting và dặn bảo mẫu các trò con thích. Với các bé đang đi học, gia sư tại nhà cũng có thể dùng chính trò chơi này để ôn bảng cửu chương hay từ vựng theo cách nhẹ nhàng hơn.

Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc muốn đặt lịch dịch vụ, hãy liên hệ với Ting qua hotline 0916 151 288 hoặc email hotro@ting.vn.