Mục lục
Hằng tháng, vào ngày mùng 1 và ngày rằm (15 âm lịch), nhiều gia đình Việt lại thắp nén nhang, dâng mâm lễ lên bàn thờ gia tiên và các vị thần linh. Thói quen cúng rằm mùng 1 thể hiện lòng biết ơn tổ tiên, đồng thời cầu mong cả nhà bình an, mọi việc thuận lợi trong tháng mới.
Bài viết hướng dẫn cúng rằm mùng 1: ý nghĩa, giờ cúng, mâm lễ 8 món, cách bày trong nhà hay ngoài trời và bài văn khấn mẫu ngắn gọn. Nghi thức mang tính tham khảo, bạn có thể điều chỉnh theo nếp nhà.
Ý nghĩa của cúng rằm mùng 1
Mùng 1 là ngày đầu tháng (ngày sóc), rằm là ngày giữa tháng (ngày vọng) theo âm lịch. Người xưa tin rằng đây là hai ngày tâm linh quan trọng, nên cúng để tưởng nhớ tổ tiên, tạ ơn thần linh, cầu bình an và may mắn. Với nhiều nhà kinh doanh, đây còn là ngày cúng Thần Tài – Thổ Địa để cầu buôn may bán đắt.
Cúng rằm mùng 1 vào giờ nào?
- Phần lớn gia đình cúng vào buổi sáng, từ khoảng 6 đến 11 giờ.
- Một số nhà cúng buổi chiều hoặc tối nếu bận việc ban ngày.
- Với cúng ngoài trời, nên chọn giờ trời mát, ít gió để mâm lễ còn tươi.
- Nên cúng trước giờ ăn trưa để cả nhà cùng hưởng lộc.
8 lễ vật cho mâm cúng rằm mùng 1
- Hương và hoa tươi (cúc vàng, đồng tiền, lay ơn).
- Đôi đèn cầy hoặc đèn điện thờ.
- Mâm ngũ quả hoặc trái cây theo mùa.
- Trầu cau, trà, rượu, nước, gạo, muối.
- Xôi và chè; xôi tam sắc, chè trôi nước hoặc chè đậu trắng là lựa chọn quen thuộc.
- Bánh kẹo.
- Món mặn hoặc chay: gà luộc, thịt luộc, hoặc mâm cơm chay trang nhã.
- Giấy cúng, tiền vàng nếu gia đình có thói quen.
Cúng trong nhà hay ngoài trời?
Với gia đình có bàn thờ, lễ cúng chính diễn ra tại bàn thờ gia tiên. Nhiều nhà bày thêm một bàn ngoài sân hoặc trước cửa để cúng Thổ Công, Thổ Địa, Thần Tài, và các vị thần linh cai quản khu vực. Bàn ngoài trời cần đặt ở nơi sạch sẽ, thoáng, tránh gió lớn và lối ra vào đông người. Sau khi cúng ngoài trời, bạn nên hạ lễ sớm để đồ ăn không bị hỏng hoặc thu hút côn trùng.
Cách bày bàn và bài khấn riêng cho mâm lễ ngoài sân có trong bài cúng ngoài trời.
Các bước cúng rằm mùng 1 tại nhà
Bước 1: Dọn dẹp bàn thờ
Lau bàn thờ, thay nước, thay hoa tươi. Nếu cần, thay tro hoặc nhang cũ theo nếp nhà.
Bước 2: Bày lễ
Đặt trái cây ở giữa, hoa hai bên, các món xôi chè và món mặn hoặc chay phía trước. Bày gọn, cân đối.
Bước 3: Thắp nhang và khấn
Thắp đèn và nhang, đứng trang nghiêm đọc văn khấn. Cả nhà có thể cùng vái.
Bước 4: Hóa vàng và hạ lễ
Khi nhang cháy gần hết, hóa giấy cúng nếu có, ở nơi an toàn. Sau đó hạ lễ, cả nhà dùng bữa cơm chung.
Văn khấn cúng rằm mùng 1 (mẫu ngắn gọn)
Phần … là chỗ bạn điền họ tên, địa chỉ và ngày tháng thực tế.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần. Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Thổ địa, ngài Thổ công, ngài Táo quân và chư vị Thần linh cai quản trong nhà.
Con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ …, các vị hương linh đã khuất.
Hôm nay là ngày (mùng 1 / rằm) tháng … năm …, tín chủ con là …, ngụ tại …. Chúng con thành tâm sắm lễ, hương hoa, trà quả, bày lên trước án, kính mời chư vị giáng lâm chứng giám.
Cúi xin chư vị phù hộ độ trì cho gia đình chúng con bình an, khỏe mạnh, công việc hanh thông, con cháu hiếu thảo, hòa thuận. Chúng con lễ mọn lòng thành, cúi xin được thụ hưởng. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Những lưu ý khi cúng rằm mùng 1
- Không nhất thiết phải cúng mặn; bạn có thể cúng chay, hoa quả hoặc chỉ nhang, nước.
- Không dùng đồ cúng hỏng, hoa héo; thay nước và hoa thường xuyên.
- Hạn chế đốt nhiều vàng mã để tránh cháy nổ và ô nhiễm.
- Cúng với lòng thành là chính, không cần so sánh mâm to hay nhỏ.
Đặt mâm cúng rằm mùng 1 từ Ting
Mâm cúng rằm – mùng 1 của Ting gồm ngũ quả, hoa cúc, nhang thảo dược, 2 đèn cầy, gạo, muối, trà hương lài, rượu nếp, nước, giấy cúng, 6 phần bánh kẹo, trầu cau, 6 chén chè, 6 đĩa xôi tam sắc cùng mâm cơm chay. Dụng cụ dùng một lần và lư nhang đi kèm; bạn chỉ cần chuẩn bị sẵn bàn cúng. Nếu muốn khác mâm có sẵn, bạn có thể chọn mâm theo yêu cầu trên trang dịch vụ đồ cúng.
Ngoài ra, nếu bạn cúng thêm vào mùng 2 và 16 hằng tháng, xem cách chuẩn bị đồ cúng mùng 2 và 16. Giữa năm còn có Tết Đoan Ngọ mùng 5 tháng 5 và rằm tháng 7 với văn khấn riêng.
Cúng rằm, mùng 1 sớm hơn một ngày được không?
Được. Ở nhiều vùng miền Bắc, gia đình có nếp cúng vào chiều 14 và chiều 30 (hoặc 29 nếu tháng thiếu) rồi sáng hôm sau chỉ thắp nhang. Nhiều nhà miền Nam cúng đúng sáng mùng 1 và ngày rằm. Cả hai cách đều phổ biến; bạn theo thói quen của gia đình.
Nhà đang có tang thì cúng rằm, mùng 1 thế nào?
Khi trong nhà có người mới mất, bàn thờ vong được cúng cơm riêng hằng ngày. Việc thắp nhang ở bàn thờ gia tiên trong thời gian này tùy nếp từng nhà: có gia đình vẫn cúng bình thường, có gia đình đợi qua 49 ngày. Bạn nên hỏi người lớn trong họ và xem thêm bài cúng 49 ngày.
Cúng rằm, mùng 1 tại cửa hàng, công ty
Nơi kinh doanh thường có bàn thờ Thần Tài – Thổ Địa, nên lễ mùng 1 và ngày rằm được bày ngay tại đó với hoa, trái cây, nước và nén nhang; xem thêm bài cúng Thần Tài Thổ Địa. Ở miền Nam, nhiều cửa hàng còn cúng cô hồn vào mùng 2 và 16 với văn khấn riêng.
Lịch cúng trong tháng dễ nhớ
- Chiều cuối tháng hoặc sáng mùng 1: cúng gia tiên, thần linh đầu tháng.
- Mùng 2: cúng cô hồn đầu tháng (người kinh doanh ở miền Nam).
- Chiều 14 hoặc sáng 15: cúng rằm.
- Ngày 16: cúng cô hồn giữa tháng (người kinh doanh ở miền Nam).
Trong cách nói và viết thường ngày, nhiều người quen dùng “hàng tháng” thay cho “hằng tháng”; hai cách viết đều chỉ cùng một ý là tháng nào cũng làm.
Câu hỏi thường gặp
Cúng rằm mùng 1 có bắt buộc không?
Không bắt buộc. Đây là phong tục lâu đời, nhiều gia đình duy trì để tưởng nhớ tổ tiên và cầu bình an. Bạn làm theo niềm tin và điều kiện của mình.
Mùng 1 và rằm cúng giống nhau không?
Gần giống về lễ vật và văn khấn. Chỉ khác phần ngày tháng trong bài khấn; một số nhà cúng thêm món mặn hơn vào ngày rằm.
Cúng rằm mùng 1 có cần cúng ngoài trời không?
Không bắt buộc. Nhiều nhà chỉ cúng tại bàn thờ gia tiên; nhà kinh doanh hoặc nhà có nếp riêng thì cúng thêm bàn Thổ Công, Thần Tài ngoài sân.
Quên cúng rằm mùng 1 có sao không?
Không sao. Bạn có thể bù vào ngày hôm sau hoặc dâng nén nhang vào ngày bận. Điều quan trọng là sự thành tâm, không cần lo lắng quá.
Có nên cúng đồ chay vào rằm và mùng 1?
Có thể. Nhiều gia đình ăn chay hai ngày này. Mâm chay vẫn cần tươm tất, có hoa, quả, xôi, chè và món chay chế biến sạch sẽ.
Bao lâu thì hạ lễ?
Thường khi nhang cháy hết hoặc sau khoảng 30 – 45 phút. Với cúng ngoài trời, nên hạ lễ sớm để thức ăn không bị hỏng.
Cúng rằm mùng 1 khấn thần linh hay gia tiên trước?
Trong bài khấn, người ta kính lạy thần linh trước rồi mới đến gia tiên. Nếu nhà có bàn thờ Phật thì thắp nhang bàn thờ Phật trước tiên.
Mùng 1 và rằm có cần hóa vàng không?
Không bắt buộc. Nhiều gia đình chỉ dâng hoa quả, nước và nén nhang; nếu có giấy cúng thì hóa một ít ở nơi an toàn.
Mẹo từ Ting
Để tiết kiệm thời gian và công sức, hãy để Ting đồng hành cùng bạn. Đội ngũ nhân viên chuyên nghiệp luôn sẵn sàng hỗ trợ với chất lượng dịch vụ tốt nhất.
Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc muốn đặt lịch dịch vụ, hãy liên hệ với Ting qua hotline 0916 151 288 hoặc email hotro@ting.vn.
Những bài viết được đúc kết từ kinh nghiệm thực tế qua hàng nghìn đơn dịch vụ của Ting.
Muốn mâm cúng rằm mùng 1 trọn gói?
Mâm cúng rằm – mùng 1 của Ting có sẵn ngũ quả, hoa, xôi, chè, mâm cơm chay và dụng cụ — giao tận nơi trong khung giờ 07:00 – 21:00.
