Cúng ngoài trời mùng 1 và rằm: mâm lễ, cách bày, văn khấn

Ở nhiều vùng quê Nam Bộ, trước sân mỗi nhà thường có một trụ thờ nhỏ gọi là bàn Thiên. Ở thành phố, vào ngày rằm, mùng 1, không ít gia đình cũng kê một chiếc bàn ra sân hoặc ban công để thắp nhang. Đó đều là những hình thức cúng ngoài trời quen thuộc của người Việt.

Bài viết hướng dẫn cúng ngoài trời vào mùng 1 và ngày rằm: ý nghĩa, mâm lễ, cách bày bàn, trình tự và một bài văn khấn mẫu. Phong tục mỗi vùng mỗi khác, bạn tham khảo và điều chỉnh theo nếp nhà.

Cúng ngoài trời là cúng ai?

Theo quan niệm dân gian, trong nhà có mái che nên muốn bày tỏ lòng thành với Trời Đất, người ta bước ra khoảng sân trống, ngửa mặt lên trời mà khấn vái. Lễ cúng ngoài trời dâng lên Trời Đất và chư vị thần linh cai quản khu vực; ở Nam Bộ, lễ này gắn với bàn thờ Thiên trước sân.

Cần phân biệt với mâm cúng cô hồn (cúng chúng sinh), cũng đặt ngoài trời nhưng dành cho các vong linh không nơi nương tựa và thường làm vào chiều tối. Hai lễ khác nhau về ý nghĩa, lễ vật và lời khấn.

Khi nào cúng ngoài trời?

• Mùng 1 và ngày rằm hằng tháng theo âm lịch.
• Đêm giao thừa: mâm cúng giao thừa ngoài trời đón năm mới.
• Các dịp trọng đại như khai trương, động thổ, nhập trạch: mâm cúng thần linh thường đặt ngoài sân hoặc trước cửa.
• Đầu năm: lễ cúng sao giải hạn theo tục cũng được làm ngoài sân vào buổi tối.
• Hằng ngày: nhà có bàn Thiên thường thắp một nén nhang vào buổi sáng hoặc chiều tối.

Mâm lễ cúng ngoài trời gồm những gì?

Lễ gọn hằng tháng

• Nhang, đôi đèn cầy.
• Bình hoa tươi.
• Đĩa trái cây.
• Ba chén nước hoặc trà; có thể thêm chén rượu.
• Đĩa gạo, muối.

Lễ đầy đủ hơn

• Trầu cau, bánh kẹo.
• Xôi, chè.
• Món mặn như gà luộc, hoặc mâm chay.
• Giấy cúng nếu gia đình có thói quen.

Với lễ hằng tháng, hoa, trái cây, nước và nén nhang là đủ. Mâm đầy đủ thường chỉ dành cho rằm lớn như rằm tháng Giêng, rằm tháng 7 hoặc dịp cuối năm.

Cách đặt bàn cúng ngoài trời

• Vị trí: sân trước, hiên nhà hoặc sân thượng; chỗ sạch sẽ, cao ráo.
• Hướng: bàn quay ra phía trước nhà, người khấn đứng quay mặt ra ngoài.
• Không đặt bàn gần nhà vệ sinh, chỗ để rác, dây phơi quần áo.
• Tránh nơi gió lùa mạnh làm tắt đèn, bay tàn nhang.
• Ở chung cư: dùng ban công hoặc lô gia, bàn nhỏ gọn và tuân theo quy định phòng cháy của tòa nhà.

Nhà có bàn Thiên cố định thì cần lau dọn thường xuyên, thay nước, thay hoa và không để tàn nhang đầy tràn.

Trình tự cúng ngoài trời mùng 1 và rằm

Bước 1: Dọn dẹp, bày lễ

Lau bàn, trải khăn, bày hoa, trái cây, nước, gạo muối. Nếu có xôi chè hoặc món mặn thì đặt ở giữa.

Bước 2: Thắp nhang, khấn

Thắp đèn rồi thắp nhang. Người khấn đứng ngay ngắn, chắp tay, đọc văn khấn. Nhiều gia đình cúng ngoài trời trước, sau đó mới vào thắp nhang ở bàn thờ trong nhà.

Bước 3: Hạ lễ

Khi nhang cháy hết, hạ lễ. Mâm ngoài trời nên hạ sớm vì nắng gió làm thức ăn nhanh hỏng và dễ thu hút côn trùng.

Bài văn khấn cúng ngoài trời (mẫu tham khảo)

Phần … là chỗ bạn điền họ tên, địa chỉ và ngày tháng. Bạn có thể rút gọn cho lễ hằng tháng.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần. Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Thổ địa cùng chư vị Thần linh cai quản khu vực này.

Hôm nay là ngày (mùng 1 / rằm) tháng … năm …, tín chủ con là …, ngụ tại …. Chúng con thành tâm sắm sửa hương hoa, trà quả, lễ vật, bày ra giữa trời, kính dâng lên chư vị.

Chúng con xin tạ ơn Trời Đất, thần linh đã che chở cho gia đình thời gian qua. Cúi xin chư vị chứng giám lòng thành, phù hộ cho gia đình chúng con mạnh khỏe, bình an, mưa thuận gió hòa, công việc hanh thông. Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Lưu ý khi cúng ngoài trời

• Trông chừng đèn cầy và nhang, nhất là khi trời gió; không để lửa cháy khi không có người.
• Không đặt nhang đèn gần rèm, quần áo phơi, cây khô.
• Đậy hoặc hạ thức ăn sớm để tránh ruồi, kiến.
• Rải gạo muối là tục của lễ cúng cô hồn; lễ cúng Trời Đất hằng tháng không cần rải.
• Nếu trời mưa, bạn có thể dời bàn vào hiên hoặc chỉ thắp nhang trong nhà; không có gì phải áy náy.

Chuẩn bị mâm cúng cùng Ting

Vào rằm lớn hoặc dịp cuối năm, khi muốn một mâm lễ đầy đủ mà không kịp đi chợ, bạn có thể đặt mâm cúng rằm – mùng 1 của Ting gồm ngũ quả, hoa cúc, nhang, đèn cầy, gạo, muối, trà, rượu, trầu cau, chè, xôi, bánh kẹo cùng mâm cơm chay. Muốn thêm bớt món, bạn chọn mâm theo yêu cầu trên trang dịch vụ đồ cúng.

Xem thêm hướng dẫn cúng rằm mùng 1 hằng tháng trong nhà, văn khấn cúng cô hồn và cách cúng mùng 1 Tết.

Cúng ngoài trời gọi là gì?

Tùy vùng mà lễ có tên gọi khác nhau: người Nam Bộ thường nói cúng ông Thiên hay cúng Thiên, có nơi gọi là cúng thông thiên, cúng thần linh ngoài trời. Dù tên gọi nào, ý nghĩa vẫn là hướng lòng thành lên Trời Đất và các vị thần cai quản nơi mình sống.

Cúng ngoài trời ngày 16 và rằm tháng 7 là cúng gì?

Mâm lễ ngoài trời vào mùng 2, ngày 16 hằng tháng và chiều rằm tháng 7 là lễ cúng cô hồn (cúng chúng sinh), khác với lễ cúng Trời Đất sáng mùng 1 và ngày rằm. Lễ vật chủ yếu là cháo trắng, gạo muối, bánh kẹo; cách làm và lời khấn có trong bài văn khấn cúng cô hồn và văn khấn rằm tháng 7.

Cúng ngoài trời mấy chén chè, gà đặt hướng nào?

Không có con số bắt buộc. Xôi, chè, nước thường được bày theo số lẻ như ba hoặc năm phần. Với gà cúng, nhiều nơi có lệ đặt đầu gà hướng ra ngoài khi cúng thần linh ngoài trời và hướng vào bát hương khi cúng gia tiên trong nhà. Mỗi vùng mỗi khác, bạn hỏi thêm ông bà để làm theo nếp nhà.

Nếu bạn cần thêm thông tin hoặc muốn đặt lịch dịch vụ, hãy liên hệ với Ting qua hotline 0916 151 288 hoặc email hotro@ting.vn.